Kwalifikacja laboratoriów
do badań opakowań PPWR
Rozporządzenie (UE) 2025/40 stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. Wytwórcy opakowań muszą wykazać zgodność z wymaganiami dotyczącymi substancji, a rynek zgłasza się po badania. Moduł LQS-PPWR określa, na jakich warunkach laboratorium może te badania wykonywać pod znakiem LAB QUALITY.
W PPWR nie ma akredytacji na PPWR
Ocena zgodności opakowań przebiega w trybie wewnętrznej kontroli produkcji, modułu A (art. 38 i załącznik VII rozporządzenia 2025/40). Rozporządzenie nie przewiduje udziału jednostki notyfikowanej dla żadnego z wymagań art. 5–11 i nie ustanawia badania akredytowanego jako warunku wykazania zgodności — zgodność wykazuje dokumentacja techniczna (art. 37).
Dla części wymagań Komisja Europejska nie ustanowiła jeszcze metodyki: klasy recyklowalności z art. 6 mają powstać w aktach delegowanych do 1 stycznia 2028 r., metodyka oceny do 1 stycznia 2030 r.
Wynika z tego jedna rzecz praktyczna: nie istnieje zakres akredytacji obejmujący PPWR jako taki. Kryterium doboru laboratorium jest metoda badawcza, spójność pomiarowa i udokumentowana kompetencja personelu. Moduł LQS-PPWR pozwala te trzy elementy ocenić i przedstawić stronie trzeciej w formie, którą można pokazać odbiorcy, sieci handlowej lub organowi nadzoru.
Dla jakich laboratoriów
Laboratoria bez akredytacji
Dysponujące wyposażeniem i kompetencją do badań objętych zakresem modułu. Kwalifikacja daje dokument, którym można się posłużyć wobec klienta pytającego o podstawę zaufania do wyniku.
Laboratoria akredytowane
Których zakres akredytacji nie obejmuje danej metody lub matrycy opakowaniowej. Kwalifikacja domyka lukę bez rozszerzania zakresu akredytacji.
Laboratoria przyzakładowe
Producentów opakowań, prowadzące badania na potrzeby wewnętrznej kontroli produkcji — czyli dokładnie tego trybu, który PPWR przewiduje w module A.
Kryteria są jawne i identyczne dla wszystkich. Rejestr jest otwarty.
Dwa poziomy kwalifikacji
Poziom przypisywany jest osobno dla każdej metody, nie dla laboratorium jako całości. Laboratorium może mieć jednocześnie metody na obu poziomach.
Kwalifikacja zakresu
Potwierdza, że laboratorium dysponuje zasobami i udokumentowaną metodą pozwalającą wykonać badanie w deklarowanym zakresie roboczym. Ocena na dokumentacji, możliwa zdalnie. Ważność 1 rok.
Zastosowanie: badania orientacyjne i przesiewowe, kontrola wewnętrzna producenta, rozpoznanie przed decyzją o zakresie badań.
Kompetencja potwierdzona
Dodatkowo ocena na miejscu i pozytywny wynik badania biegłości albo porównania międzylaboratoryjnego dla danej metody. Ważność 3 lata, nadzór roczny.
Zastosowanie: dowód badawczy wykorzystywany w dokumentacji technicznej wytwórcy i przedkładany odbiorcom.
Kryteria kwalifikacji
Publikujemy je w całości. Laboratorium może sprawdzić, czy je spełnia, zanim złoży wniosek.
Kryteria są wspólne dla wszystkich obszarów regulacyjnych — zawiera je rozdział 10 standardu LQS:2026. Moduł LQS-PPWR określa wyłącznie, które badania mogą wejść do zakresu w obszarze opakowań, na jakim poziomie i pod jakim warunkiem szczególnym.
Spójność pomiarowa
Wyposażenie pomiarowe mające wpływ na wynik musi mieć aktualne świadectwo wzorcowania z laboratorium akredytowanego wg ISO/IEC 17025 albo od krajowej instytucji metrologicznej. Materiały odniesienia — certyfikat producenta działającego wg ISO 17034. To wymaganie nie podlega odstępstwu.
Walidacja metody
Dla każdej zgłaszanej metody wymagany jest raport zawierający zakres roboczy, granicę wykrywalności, granicę oznaczalności, liniowość na minimum 5 punktach, odzysk na 3 poziomach stężeń po 3 powtórzenia, powtarzalność z minimum 6 oznaczeń, precyzję pośrednią i selektywność.
Granica oznaczalności musi wynosić nie więcej niż jedną piątą wartości granicznej dla badanego parametru. Dla sumy metali ciężkich, przy limicie 100 mg/kg, oznacza to LOQ na poziomie 5 mg/kg dla każdego pierwiastka.
Dla metod znormalizowanych stosowanych bez modyfikacji wystarczy weryfikacja na własnej matrycy.
Niepewność pomiaru
Udokumentowany budżet niepewności dla każdej metody, sporządzony wg Eurachem/CITAC CG 4 lub równoważnie. Niepewność rozszerzona przy k = 2, podawana w sprawozdaniu zawsze, gdy wynik porównywany jest z wartością graniczną.
Wewnętrzna kontrola jakości
W każdej serii: ślepa próba, próbka kontrolna oceniana względem karty kontrolnej, oznaczenie w duplikacie dla co najmniej co dziesiątej próbki badanej.
Badania biegłości
Warunek poziomu LQS-C. Kryterium: |z| ≤ 2 — wynik zadowalający. Wynik |z| ≥ 3 skutkuje zawieszeniem metody do czasu wykazania skuteczności działań korygujących.
Jeżeli dla danego parametru nie ma dostawcy badań biegłości działającego wg ISO/IEC 17043, dopuszczamy porównanie z laboratorium akredytowanym na co najmniej 2 próbkach, z kryterium En ≤ 1. Organizujemy również własne porównania międzylaboratoryjne dla parametrów objętych modułem.
Personel
Imiennie wskazany personel autoryzujący dla każdej metody: wykształcenie kierunkowe, minimum 2 lata doświadczenia w danej technice, nadzorowane wykonanie minimum 10 oznaczeń przed nadaniem uprawnień, przegląd uprawnień co 2 lata.
Postępowanie z próbką
Udokumentowane przyjęcie, identyfikacja i przygotowanie. Próbki archiwalne i zapisy surowe przechowywane 5 lat, zgodnie z okresem przechowywania dokumentacji technicznej wymaganym przez PPWR.
Sprawozdanie
Elementy wg ISO/IEC 17025 pkt 7.8.2, status metody, niepewność rozszerzona, poziom kwalifikacji i numer certyfikatu. Przy stwierdzeniu zgodności — podana zasada podejmowania decyzji wg pkt 7.8.6, uzgodniona z klientem przed badaniem.
Co obejmuje moduł
| Badanie | Podstawa w PPWR | Poziom | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Metale ciężkie: suma Pb + Cd + Hg + Cr(VI), limit 100 mg/kg | art. 5 ust. 1 | Q, C | Cr(VI) oznaczany oddzielnie, nie szacowany z chromu całkowitego |
| Fluor całkowity (TOF) — przesiew pod kątem PFAS | art. 5 ust. 2 | tylko Q, jako przesiew | wynik dodatni kierowany do laboratorium akredytowanego |
| Migracja globalna, EN 1186 | art. 5 z rozp. 10/2011 | C | — |
| Migracja specyficzna, EN 13130 | art. 5 z rozp. 10/2011 | C | dla SML poniżej 0,05 mg/kg — laboratorium akredytowane |
| Badania fizyczne opakowania, EN 13428 | art. 10 | Q, C | — |
| Wstępna ocena recyklowalności | art. 6 | tylko Q | wynik nie stanowi oceny wg art. 6 i nie przypisuje klasy A–E |
Czego moduł nie obejmuje — i dlaczego
Analiza celowana PFAS metodą LC-MS/MS. Progi z art. 5 ust. 2 wynoszą 25 ppb dla pojedynczej substancji i 250 ppb dla sumy. Leżą na poziomie granic oznaczalności, przy którym wyniku nie da się obronić bez akredytowanej walidacji. Te badania kierujemy do laboratoriów akredytowanych.
Zawartość materiału z recyklingu (art. 7). Wykazanie odbywa się przez bilans masy i audyt łańcucha dostaw, a nie przez badanie laboratoryjne. Komisja nie ustanowiła metodyki.
Kompostowalność (art. 9, EN 13432). Uznawalność zapewniają wyłącznie schematy branżowe wymagające laboratoriów przez nie uznanych.
Zasada nadrzędna: jeżeli wartość graniczna leży na poziomie granicy oznaczalności powszechnie stosowanych metod, badanie nie wchodzi do zakresu. Kwalifikujemy to, co da się obronić wobec strony trzeciej.
Znak LAB QUALITY PPWR
Znak jest zakresowy. Zawsze zawiera oznaczenie modułu LQS-PPWR, poziom kwalifikacji, numer certyfikatu i odesłanie do rejestru. Znak bez numeru certyfikatu albo bez wskazania poziomu jest nieważny.
Laboratorium może umieszczać go na sprawozdaniach obejmujących metody z zakresu kwalifikowanego, na stronie internetowej, w ofertach i materiałach informacyjnych. Nie może umieszczać go na wyrobach ani w sposób sugerujący certyfikację wyrobu klienta.
Certyfikat wymienia metody imiennie, w tabeli: parametr, matryca, metoda, zakres roboczy, poziom. Sformułowanie „laboratorium certyfikowane w zakresie badań PPWR”, bez wymienienia metod, jest w tym schemacie niedopuszczalne.
Czym ten certyfikat nie jest
Mówimy to wprost, bo od tego zależy jego wartość.
Certyfikat LAB QUALITY potwierdza kompetencję techniczną w zakresie wymienionych metod, ocenioną wg kryteriów standardu LQS opartych na wymaganiach PN-EN ISO/IEC 17025:2018. Nie jest akredytacją, uznaniem równoważnym z akredytacją ani certyfikacją zgodności z ISO/IEC 17025. Nie zastępuje akredytacji tam, gdzie przepis lub odbiorca jej wymaga.
Laboratoria kwalifikowane w module zobowiązują się nie stosować sformułowań „akredytacja LAB QUALITY”, „równoważne z akredytacją”, „badanie akredytowane” ani „certyfikat PPWR”. Naruszenie tej zasady skutkuje cofnięciem certyfikatu.
Aktualny zakres każdego laboratorium można sprawdzić w otwartym rejestrze. Rejestr jest jedynym wiążącym źródłem informacji o zakresie.
Jak przebiega kwalifikacja
- Wniosek — tabela zgłaszanych metod wraz z dokumentacją: walidacje, budżety niepewności, świadectwa wzorcowania, uprawnienia personelu, wzór sprawozdania, oświadczenie o bezstronności.
- Przegląd wstępny — sprawdzenie kompletności i dopuszczalności zgłoszonych metod.
- Ocena dokumentacji technicznej — dokumentowa lub zdalna.
- Ocena na miejscu — obowiązkowa dla poziomu C, fakultatywna dla Q.
- Badanie biegłości lub porównanie — warunek poziomu C.
- Decyzja i certyfikat z tabelą zakresu.
- Wpis do rejestru.
Decyzję podejmuje osoba niebiorąca udziału w ocenie. Kwalifikacja może objąć część zgłoszonych metod — to wynik normalny, nie odmowa.
Brak wcześniejszych badań biegłości nie jest przeszkodą we wniosku o poziom Q. Poziom C jest wtedy osiągalny po odbyciu porównania, które organizujemy lub uznajemy.
Dokumenty schematu
Standard LQS, wydanie 02
Wymagania dotyczące systemu zarządzania jakością oraz kompetencji technicznej. Rozdział 10 zawiera wymagania wspólne dla wszystkich modułów: spójność pomiarowa, walidacja, niepewność, badania biegłości, sprawozdanie, znak, proces kwalifikacji i granice deklarowania.
Moduł zakresowy — opakowania, wydanie 02
Kontekst regulacyjny obszaru, tabela zakresu przedmiotowego, wyłączenia wraz z uzasadnieniem, postanowienia szczególne oraz człon zakresowy znaku.
Kolejne obszary regulacyjne
Schemat jest modułowy. Wymagania techniczne są jednakowe dla wszystkich obszarów i zawiera je standard; każdy obszar regulacyjny dostaje własny moduł zakresowy z tabelą badań. Laboratorium kwalifikuje metodę raz, a metoda może obsługiwać zakresy w kilku modułach naraz.
| Oznaczenie | Obszar | Podstawa prawna | Status |
|---|---|---|---|
| LQS-PPWR | Opakowania i odpady opakowaniowe | rozp. (UE) 2025/40 | wydany |
| LQS-CPR | Wyroby budowlane | rozp. (UE) 2024/3110 | w przygotowaniu |
| LQS-BATT | Baterie i zużyte baterie | rozp. (UE) 2023/1542 | planowany |
| LQS-ESPR | Ekoprojekt dla zrównoważonych produktów | rozp. (UE) 2024/1781 | planowany |
Zgłoś laboratorium do kwalifikacji
Prześlij listę metod, które chcesz zgłosić, wraz z zakresem roboczym. Odpowiemy, które z nich mieszczą się w zakresie modułu i jakiego poziomu można dla nich oczekiwać.